Top
Exit through the gift shop - Irene van Krieken
fade
1832
post-template-default,single,single-post,postid-1832,single-format-standard,eltd-core-1.1.1,flow-ver-1.3.7,,eltd-smooth-page-transitions,ajax,eltd-blog-installed,page-template-blog-standard,eltd-header-vertical,eltd-sticky-header-on-scroll-up,eltd-default-mobile-header,eltd-sticky-up-mobile-header,eltd-dropdown-slide-from-top,eltd-dark-header,eltd-header-style-on-scroll,wpb-js-composer js-comp-ver-5.2.1,vc_responsive

Exit through the gift shop

Na ‘Loving Vincent‘ had ik eigenlijk geen films meer gezien over kunst of over kunstenaars, dus besloot ik te kijken wat er allemaal te vinden is op internet. Ik typte enthousiast ‘de beste kunstfilms’ in de Google zoekbalk. “Bedoelt u de beste kerstfilms?” vroeg Google twijfelend. Nadat ik Google verzekerd had van het feit dat ik écht op zoek was naar films over kunst, kwam ik een al wat oudere documentaire tegen met de titel ‘Exit through the gift shop’. De intrigerende titel (ik snap de ironie, maar hé, ik ben dol op museumwinkels) werd gecombineerd met een redelijk onnavolgbare uitleg over het verhaal. Daardoor was mijn nieuwsgierigheid gewekt.

 

 

The world’s first street art disaster movie

In ‘Exit through the gift shop’ heeft Thierry Guetta, een wat zonderlinge Franse immigrant in Los Angeles, de gewoonte om alles in zijn leven vast te leggen op film. Deze gewoonte is volgens hem ontstaan door het vroege en voor hem onverwachte overlijden van zijn moeder. Het feit dat hij deze gebeurtenis gemist heeft, brengt hem ertoe om alles vast te willen leggen.

“You know, I felt like I should capture everything on film, because I felt like everything that I would capture at this moments, any time in my life, would be the last time that I would see it the same way. It was like a need to be captured. I would make them live forever, those moments, you know, forever and ever.

Guetta ontdekt dat zijn neef straatkunstenaar is onder het pseudoniem ‘Invader’ en begint ook hem te filmen. Invader stelt Guetta voor aan andere straatkunstenaars, waaronder Shepard Fairey (bekend van het iconische ‘hope’-portret van Barack Obama). Vanaf dat moment raakt Guetta geobsedeerd door ‘street art’ en hij krijgt het voor elkaar om met straatkunstenaars mee te gaan ‘s nachts en hun werkproces vast te leggen. Bijzonder, want aangezien straatkunstenaars zich vaak op de grens van legaal en ‘iets minder legaal’ begeven, zijn de meesten geen voorstander van camera’s.

 

 

 

Banksy

Guetta heeft een droom, en dat is het ontmoeten van waarschijnlijk de bekendste straatkunstenaar ter wereld: Banksy. Via wat omwegen lukt dat en hij mag ook Banksy filmen. Nadat ze elkaar steeds beter leren kennen, moedigt Banksy hem aan om zelf ook straatkunst te maken. Guetta, die volkomen idolaat is van Banksy, neemt zijn opdracht zéér serieus en vanaf dat moment in de film wordt pijnlijk duidelijk hoe een ‘hype’ in de kunst gecreëerd wordt. Zonder enige ervaring maar met een heleboel bluf zet hij een enorme expositie op, waar al op de eerste dag duizenden mensen naar toe komen en waar hij – nog voordat de tentoonstelling geopend is – al enorme bedragen aan verdient.

 

 

Vragen, véél vragen

Als dat al als een bijzondere verhaallijn overkomt: het wordt nog complexer. Een deel van de filmbeelden die in ‘Exit through the gift shop’ gebruikt worden zijn die van Guetta zelf, maar Banksy is (onherkenbaar gemaakt) de verteller én de producent van de film. Kijkers die Banksy’s werk kennen, worden daarom behoorlijk aan het denken gezet. Is het nu echt een documentaire (een weergave van de werkelijkheid, een ‘waargebeurd verhaal’) of is alles op een hele overtuigende manier in scène gezet? Thierry Guetta bestaat, maar is hij echt zoals hij in de film is, of is hij een ‘project’ van Banksy? Is het puur een amusant verhaal, een blik in de kunstwereld, of is alles opgezet om een boodschap te verkondigen? Veel mensen zien de film als het belachelijk maken van de kunstwereld, van de gekte en van de rol van pr en commercie. Daarnaast wordt de beïnvloedbaarheid van de mens duidelijk. Het deed me denken aan een stunt van De Zeeman een paar jaar geleden. Zeeman kreeg het voor elkaar om hun nieuwe kledingcollectie op de Amsterdam Fashion Week te showen, door er een enorme hype omheen te creëren. Dezelfde producten als altijd, waarbij de kracht van marketing laat zien hoe mensen zich laten beïnvloeden.

 

 

Zijn er regels?

Wat zijn ‘de regels’ in de kunst? De slogan van de film is (met een knipoog naar de grote Hollywood trailers) “in a world with no rules, one man broke them all”. Die ‘one man’ is Thierry Guetta, maar Banksy zelf staat ook bekend om het doorbreken van die ‘regels’. Zo hing hij ongevraagd en in eerste instantie onopgemerkt zijn eigen kunst tussen de kunstwerken in grote musea (een van zijn werken werd vervolgens door het British Museum prompt in de collectie opgenomen). Toch lijkt Banksy zich in de film te realiseren dat ook hij ideeën heeft over ‘hoe het zou moeten’. Enigszins geïrriteerd zegt hij over het succes van Guetta:

“I don’t think Thierry played by the rules in some ways; but then, there are not supposed to be any rules. So, I don’t really know what mine are.”

Is Thierry Guetta nu de held van het verhaal omdat hij zo succesvol werd door ‘het gewoon te doen’? Of is hij degene die symbool staat voor wat er ‘nep’ is aan de kunstwereld? Misschien vat Steve Lazarides (kunsthandelaar en vroegere manager van Banksy) het gevoel dat je overhoudt aan het eind van de film nog het beste samen:

“I think the joke is on… I don’t know who the joke’s on really… I don’t even know if there is a joke.”

 

No Comments

Post a Comment

Op de hoogte blijven?

Wil je automatisch op de hoogte blijven van nieuwe updates? Laat dan je emailadres achter!