Top
Actie ↔ Reactie: 100 jaar kinetische kunst - Irene van Krieken
fade
2035
post-template-default,single,single-post,postid-2035,single-format-standard,eltd-core-1.1.1,flow-ver-1.3.7,,eltd-smooth-page-transitions,ajax,eltd-blog-installed,page-template-blog-standard,eltd-header-vertical,eltd-sticky-header-on-scroll-up,eltd-default-mobile-header,eltd-sticky-up-mobile-header,eltd-dropdown-slide-from-top,eltd-dark-header,eltd-header-style-on-scroll,wpb-js-composer js-comp-ver-5.2.1,vc_responsive

Actie ↔ Reactie: 100 jaar kinetische kunst

Een verduisterde ruimte met een kleine lamp die een glazen, ronddraaiende schijf verlicht, waarop twee ballen liggen die naast elkaar eindeloos meedraaien. Ik had niet verwacht dat je daar ontroerd door zou kunnen raken, tot ik ‘Actie ↔ Reactie’ bezocht in de Kunsthal Rotterdam. De expositie viert 100 jaar kinetische kunst: kunst waar beweging in zit. Soms is dat beweging in letterlijke zin, soms ook omdat ons brein beweging ziet in stilstaande beelden. ‘Actie ↔ Reactie’ is één van de meest boeiende tentoonstellingen die ik in tijden heb gezien.

 

 

Kinetische kunst

Sommige kunstwerken kun je ervaren (in dit geval is dat een betere omschrijving dan ‘bekijken’) door stil te staan en de beweging in je op te nemen. Door te voelen wat het met je zintuigen doet bijvoorbeeld. Daarnaast zijn er kunstwerken die niet bewegen, maar dat wel lijken te doen wanneer je zelf beweegt. Verwacht dan ook veel bezoekers die een beetje heen en weer staan te zwaaien op hun benen, achteruit- of vooruit stappen of nog een keer extra heen en weer lopen. De optische illusies zijn zo levensecht dat ik me erop betrapte dat ik een video stond te maken van een stilstaand beeld: ik kon toch zweren dat het bewoog.

 

 

Een impressie

Bewegende kunst is moeilijk vast te leggen op foto, daarom heb ik voor dit blog de ervaringen die ik het meest indrukwekkend vond, geprobeerd te vangen op video. Hieronder een kleine impressie van deze beelden op muziek.

 

 

 

00:04 – ‘Rhythmus 21‘ is een 3 minuten durende animatiefilm uit 1921 van Hans Richter. In wat gezien wordt als de eerste abstracte film, zie je een serie witte en zwarte vlakken elkaar afwisselen. Richter brengt film daarmee terug tot de basis. Ik heb de film meerdere keren gefascineerd bekeken, vooral vanwege het ritme dat erin zit.

 

00:20 – Even betoverend is het om je te laten hypnotiseren door ‘Anemic Cinema‘. De film van Marcel Duchamp is gemaakt in 1926 en laat continu draaiende spiralen zien die steeds iets veranderen, af en toe afgewisseld met stukjes cryptische tekst.

 

00:28 – ‘Light Pulse‘ (1970) van Peter Sedgley is in de basis een acrylverfschilderij. Het schilderij wordt verlicht door drie lampen met speciale filters die een deel van de kleur tegenhouden en een deel doorlaten. De lampen zijn zo geprogrammeerd dat je steeds andere kleurcombinaties ziet.

 

00:34 Niet alleen kijken, maar ook voelen. Dat mag bij ‘Pénétrable de Lyon‘ (1988) van de Venezolaanse kunstenaar Jesús Rafael Soto. Het is het beste te omschrijven als een soort gordijn van draden. Je kunt er doorheen lopen en het werk letterlijk voelen, maar ook observeren: zien hoe het beweegt als reactie op menselijke aanraking, beweging en trilling.

 

00:42 – Overweldigend is ‘Cabane avec 2 trames 45°-135° de néons interférents‘ (1972) van François Morellet. Je kijkt in een soort donkere ruimte en wordt uitgenodigd om op twee knopjes te drukken, waarna de rode lijnen oplichten en knipperen. Zo heftig dat het een behoorlijk effect op bezoekers heeft, ik zag mensen letterlijk terugdeinzen. Ook leuk om even de reacties van anderen te observeren dus.

 

00:48 – ‘Instabilité‘ (1962) van Jean-Pierre Yvaral is een voorbeeld van kinetische kunst die helemaal niet beweegt. Tenminste: niet zolang je zelf niet beweegt. In het filmpje zie je wat er gebeurt wanneer je langsloopt, het werk lijkt op jouw bewegingen te reageren.

 

00:54 – Het langzaam ronddraaiende ‘Kosmische Vision‘ (1961-1981) van Günther Uecker bestaat uit een serie spijkerreliëfs (ja, dat was voor mij ook een nieuw woord). Ik heb het opgenomen in het filmpje omdat het zo’n simpel maar doeltreffend idee is. Er hangen meerdere van deze ‘planeten’ naast elkaar: los van elkaar maar toch met elkaar verbonden door de draaiende beweging.

 

01:00 – Enigszins duizelig werd ik van de optische illusie ‘Slow arc inside a cube IV‘ (2009) van Conrad Shawcross. Wanneer je het filmpje bekijkt zie je een deel van een kubus, deze is gemaakt van een soort gaas. De kubus staat stil in een volledig witte ruimte. In de kubus hangt een lampje, dat langzaam heen en weer beweegt. Dit geeft gek genoeg de illusie dat de wanden, vloer en het plafond van de ruimte steeds verschuiven. De ruimte verandert dus continu van grootte. Kijk vooral naar het eind van het filmpje, daarin kun je de illusie goed zien.

 

 

Een fysieke ervaring

‘Actie ↔ Reactie’ vraagt wel wat van je zintuigen. Sommige kunstwerken voelen bijna als een douche, alsof je er helemaal door omringd wordt. Ook je evenwichtsorgaan wordt op de proef gesteld: ik stond af en toe letterlijk te wankelen. Ik realiseerde me pas thuis wat de expositie nog meer bijzonder maakt: ik heb nog nooit tijdens een museumbezoek zoveel gepraat met andere bezoekers. De kunst die te zien is vraagt daarom, roept een reactie op die je niet alleen van binnen voelt maar ook van buiten laat zien. Er werd gelachen, er werden vragen gesteld (meestal in de vorm van “hoe werkt dit in vredesnaam?”) en er werd hardop commentaar gegeven en op elkaar gereageerd. Dat en het echt kunnen ervaren van de kunstwerken maakt deze tentoonstelling ook bij uitstek geschikt voor jonge bezoekers!

 

Actie ↔ Reactie: 100 jaar kinetische kunst‘ is nog tot en met 20 januari 2019 te zien in de Kunsthal Rotterdam. Mocht je gaan of al geweest zijn, dan lees ik graag wat je ervan vond!

 

 

 

No Comments

Post a Comment

Op de hoogte blijven?

Wil je automatisch op de hoogte blijven van nieuwe updates? Laat dan je emailadres achter!